Σημαντική πρόοδο στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών καταγράφει το ευρωπαϊκό έργο HARMONY του προγράμματος Horizon Europe, στο οποίο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ), η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΠΑΜΘ) και η Ένωση Δήμων Ροδόπης της Βουλγαρίας (ARM). Οι τρεις φορείς συνεργάζονται στο πλαίσιο της ελληνοβουλγαρικής πιλοτικής εφαρμογής, με την ΑΖΚ να έχει αναλάβει τον συνολικό συντονισμό της, και την ΠΑΜΘ και την ARM να συντονίζουν τις αντίστοιχες δραστηριότητες στην ελληνική και τη βουλγαρική πλευρά.
Μετά την ολοκλήρωση του πρώτου συμμετοχικού εργαστηρίου στην Αλεξανδρούπολη, τον Μάρτιο του 2026, το έργο προχώρησε στην καταγραφή επιχειρησιακών αναγκών των αρμόδιων φορέων, στη διαμόρφωση σχεδίου διασυνοριακού πρωτοκόλλου και στον σχεδιασμό της πιλοτικής αξιολόγησης ψηφιακών εργαλείων για τη διαχείριση πλημμυρικών φαινομένων στη διασυνοριακή περιοχή του Έβρου και του Άρδα.
Η πρόοδος αυτή αποτυπώνεται σε τρεις αλληλένδετους άξονες: τη διαμόρφωση κοινών επιχειρησιακών διαδικασιών, την ανάπτυξη ψηφιακών εργαλείων υποστήριξης αποφάσεων και την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών.
Από τον διάλογο στη διαμόρφωση διασυνοριακών πρωτοκόλλων
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της μέχρι σήμερα συνεργασίας, είναι η διαμόρφωση σχεδίου εναρμονισμένου επιχειρησιακού πρωτοκόλλου, για τη διαχείριση διασυνοριακών πλημμυρικών περιστατικών μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Η διαδικασία βασίστηκε σε συμμετοχικά εργαστήρια με τη συμβολή υπηρεσιών πολιτικής προστασίας, τοπικών και περιφερειακών αρχών, σωμάτων ασφαλείας και τεχνικών φορέων. Στα δύο εθνικά εργαστήρια καταγράφηκαν συνολικά 64 συμμετοχές, ενώ στο διασυνοριακό εργαστήριο της 11ης Ιουνίου 2026 συμμετείχαν 28 εκπρόσωποι, οι οποίοι εξέτασαν τις κρίσιμες φάσεις διαχείρισης ενός διασυνοριακού πλημμυρικού περιστατικού.
Μέσα από τη διαδικασία αναδείχθηκαν συγκεκριμένες προκλήσεις, όπως η ανάγκη εναρμόνισης της ορολογίας και των επιπέδων προειδοποίησης, η ανταλλαγή αξιόπιστων δεδομένων μεταξύ των δύο χωρών και η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων και των διαδικασιών επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.
Αξιοποιώντας τα παραπάνω αποτελέσματα, διαμορφώθηκε σχέδιο επιχειρησιακού πρωτοκόλλου 32 άρθρων, το οποίο εξειδικεύει τις διαδικασίες έγκαιρης ειδοποίησης, συντονισμού της προειδοποίησης του πληθυσμού, κλιμάκωσης ενός περιστατικού και υποβολής αιτημάτων συνδρομής.
Για παράδειγμα, σε περίπτωση αυξημένου πλημμυρικού κινδύνου στη βουλγαρική πλευρά, το πρωτόκολλο εξετάζει ποιοι φορείς πρέπει να ενημερωθούν, ποια στοιχεία πρέπει να διαβιβαστούν και πώς θα ακολουθήσουν οι αναγκαίες ενέργειες συντονισμού στην ελληνική πλευρά.
Στόχος είναι η διαμόρφωση σαφών και εφαρμόσιμων διαδικασιών, που θα συνδέουν τα υφιστάμενα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας, με σεβασμό στις αρμοδιότητες κάθε φορέα και στους επίσημους μηχανισμούς διακρατικής επικοινωνίας. Το σχέδιο θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω επιχειρησιακής αξιολόγησης.
Ψηφιακά εργαλεία για καλύτερη πρόβλεψη και λήψη αποφάσεων
Παράλληλα, το HARMONY προχωρά στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία διασυνδέει πέντε τεχνολογικές υπηρεσίες για την ανταλλαγή δεδομένων, την εκτίμηση κινδύνων και την υποστήριξη αποφάσεων σε στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο.
Για την ελληνοβουλγαρική πιλοτική εφαρμογή, ιδιαίτερη σημασία έχει το Flood Resilience Tool, το οποίο αναπτύσσεται με επίκεντρο τη λεκάνη απορροής του ποταμού Άρδα. Το εργαλείο προβλέπεται να αξιοποιεί υδρομετεωρολογικά δεδομένα και μοντέλα προσομοίωσης, παρέχοντας χάρτες πλημμυρικού κινδύνου, εκτιμήσεις για την εξέλιξη πιθανών πλημμυρικών φαινομένων και προγνώσεις χρονικού ορίζοντα 1–3 ημερών.
Σε συνδυασμό με την πλατφόρμα ανταλλαγής δεδομένων και τις υπόλοιπες υπηρεσίες του HARMONY, επιδιώκεται η δημιουργία μιας πληρέστερης εικόνας κινδύνου, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να αξιολογούν πιθανές επιπτώσεις σε περιοχές και υποδομές και να σχεδιάζουν εγκαίρως τα κατάλληλα μέτρα. Η ανάπτυξη των εργαλείων βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ η λειτουργικότητα και η χρησιμότητά τους θα αξιολογηθούν μέσα από τις πιλοτικές εφαρμογές.
Η ελληνοβουλγαρική πιλοτική εφαρμογή περνά στο στάδιο της προετοιμασίας δοκιμών
Με βάση τον σχεδιασμό της πιλοτικής εφαρμογής, έχει ήδη ολοκληρωθεί η αρχική καταγραφή των χαρακτηριστικών της διασυνοριακής περιοχής, των υφιστάμενων μηχανισμών πολιτικής προστασίας, των διαθέσιμων υποδομών και των αναγκών συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας των δοκιμών, η Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, διαμόρφωσε ένα αρχικό επιχειρησιακό σενάριο πλημμυρικού κινδύνου, το οποίο εξετάζει την αλληλουχία ενεργειών που απαιτούνται όταν ένα πιθανό πλημμυρικό φαινόμενο στη Βουλγαρία ενδέχεται να επηρεάσει περιοχές της Ελλάδας.
Το σενάριο εστιάζει στη διαδρομή της πληροφορίας, από την αρχική αναγνώριση του κινδύνου και την ενημέρωση των αρμόδιων αρχών στη Βουλγαρία έως την επίσημη διαβίβασή της προς την ελληνική πλευρά και την ενεργοποίηση των αντίστοιχων διαδικασιών συντονισμού σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης (εθνικό, περιφερειακό, τοπικό).
Στις επόμενες δοκιμές θα εξεταστεί πώς μπορούν να αξιοποιηθούν οι πληροφορίες που παράγονται από τα εργαλεία του HARMONY, κατά πόσο οι προτεινόμενες διαδικασίες ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των αρμόδιων φορέων και ποια σημεία χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση.
Η αξιολόγηση θα στηριχθεί σε συγκεκριμένους δείκτες και κριτήρια που έχουν καθοριστεί στο πλαίσιο του σχεδιασμού των πιλοτικών εφαρμογών μέσα και από τα συμμετοχικά εργαστήρια.
Σχετικά με το HARMONY
Το HARMONY είναι ευρωπαϊκό έργο που στοχεύει στην ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας για την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, μέσω εναρμονισμένων επιχειρησιακών διαδικασιών και καινοτόμων ψηφιακών εργαλείων.
Οι λύσεις του έργου αναπτύσσονται και αξιολογούνται σε τρεις διασυνοριακές πιλοτικές περιοχές με τη συμμετοχή φορέων περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης: Ελλάδα–Βουλγαρία, Ισπανία–Πορτογαλία και Αλβανία–Βόρεια Μακεδονία.
Το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe (Grant Agreement No. 101225967).
