Τι συμβαίνει όταν μια μεγάλη πλημμύρα ή μια δασική πυρκαγιά επηρεάζει ταυτόχρονα δύο χώρες; Πώς ανταλλάσσονται κρίσιμες πληροφορίες; Ποιος ενημερώνει ποιον; Και πόσο έτοιμοι είναι οι εμπλεκόμενοι φορείς να συνεργαστούν σε πραγματικό χρόνο;
Αυτά είναι μερικά από τα βασικά ερωτήματα που επιχειρεί να απαντήσει το ευρωπαϊκό έργο HARMONY, το οποίο αναπτύσσει κοινά πρωτόκολλα συνεργασίας και ψηφιακά εργαλεία για τη διαχείριση φυσικών καταστροφών σε διασυνοριακές περιοχές της Ευρώπης.
Η Ελλάδα συμμετέχει στο έργο μέσω του διακρατικού πιλότου Ελλάδας–Βουλγαρίας, με επίκεντρο δύο περιοχές ιδιαίτερης σημασίας: τον ποταμό Άρδα, όπου οι πλημμύρες απαιτούν άμεσο συντονισμό μεταξύ των δύο χωρών, και το δάσος της Δαδιάς, μία από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές της Ευρώπης, που έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο μεγάλων δασικών πυρκαγιών.
Στο πλαίσιο του έργου, η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ) συμμετέχει στον συντονισμό του ελληνικού πιλότου και στις δράσεις συνεργασίας με τους εμπλεκόμενους φορείς, συμβάλλοντας στην καταγραφή πραγματικών επιχειρησιακών αναγκών και προκλήσεων από το πεδίο.
Ήδη πραγματοποιήθηκαν δύο κύκλοι εργαστηρίων συνδιαμόρφωσης, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, της Πολιτικής Προστασίας, της Πυροσβεστικής, της Ελληνικής Αστυνομίας, πανεπιστημίων, φορέων διαχείρισης υποδομών, εθελοντικών οργανώσεων και αντίστοιχων φορέων από τη Βουλγαρία.
Κατά τη διάρκεια του πρώτου εργαστηρίου, οι συμμετέχοντες κατέγραψαν τις βασικές επιχειρησιακές ανάγκες και προκλήσεις που αντιμετωπίζουν κατά τη διαχείριση διασυνοριακών κρίσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, στην ανάγκη δημιουργίας κοινής επιχειρησιακής εικόνας μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών, στις διαδικασίες επικοινωνίας κατά τη διάρκεια έκτακτων αναγκών, καθώς και στις δυσκολίες που προκύπτουν από τις διαφορετικές διαδικασίες, ορολογίες και πρωτόκολλα που εφαρμόζονται στις δύο χώρες.
Ο δεύτερος κύκλος εργαστηρίων επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένα σενάρια διασυνοριακών πλημμυρών και στη συνδιαμόρφωση κοινών διαδικασιών συνεργασίας. Μέσα από τη συζήτηση πραγματικών επιχειρησιακών περιστατικών, οι συμμετέχοντες κατέληξαν σε κοινές αρχές σχετικά με το πότε και πώς θα πρέπει να γίνεται η διασυνοριακή ενημέρωση, ποια πληροφορία είναι κρίσιμη για τη λήψη αποφάσεων και ποιοι φορείς θα πρέπει να εμπλέκονται σε κάθε στάδιο της διαχείρισης μιας κρίσης.
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα ήταν ότι η ανταλλαγή πληροφοριών δεν θα πρέπει να ξεκινά μόνο όταν το φαινόμενο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αλλά ήδη από το στάδιο της πρόβλεψης, δίνοντας στις αρμόδιες αρχές τον απαραίτητο χρόνο για προετοιμασία και λήψη προληπτικών μέτρων. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη οι γειτονικές χώρες να ενημερώνονται επίσημα πριν ή ταυτόχρονα με την έκδοση δημόσιων προειδοποιήσεων, καθώς και η σημασία ύπαρξης κοινών διαδικασιών συντονισμού και αμοιβαίας συνδρομής όταν οι διαθέσιμοι πόροι μιας χώρας δεν επαρκούν.
Το έργο αξιοποιεί ψηφιακά εργαλεία, γεωχωρικά δεδομένα και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης, της ετοιμότητας και της επιχειρησιακής απόκρισης απέναντι σε φυσικές καταστροφές. Τα αποτελέσματα των εργαστηρίων θα αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη εναρμονισμένων διακρατικών πρωτοκόλλων και εργαλείων υποστήριξης αποφάσεων που θα ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Το HARMONY δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνολογικό έργο. Αποτελεί μια κοινή προσπάθεια φορέων από διαφορετικές χώρες να δημιουργήσουν πιο αποτελεσματικούς και ανθεκτικούς μηχανισμούς πολιτικής προστασίας, βασισμένους στη συνεργασία, την εμπειρία του πεδίου και την ανταλλαγή γνώσης.
Το έργο HARMONY χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
