Αναμφισβήτητα το γεγονός του μήνα για την ΑΖΚ ήταν η ανακοίνωση της δράσης μας “Thessaloniki Innovation Friendly Destination”.
Μήνυμα Παντελή Αγγελίδη, Προέδρου της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας
Η συνέντευξη τύπου που δόθηκε κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ πέτυχε κάτι πολύ δύσκολο: να συνταχθούν μαζί στον κοινό σκοπό για την πόλη, τα τρία επίπεδα διοίκησης (το Υφυπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και ο Δήμος Θεσσαλονίκης), η ακαδημαϊκή/ ερευνητική κοινότητα και οι επιχειρηματικοί φορείς . Η ευθύνη είναι μεγάλη, όπως και οι προσδοκίες. Ουσιαστικά δημιουργήσαμε μια «καυτή πατάτα» η οποία είναι στα χέρια μας και τώρα πρέπει να αποδειχθούμε άξιοι της εμπιστοσύνης με την οποία μας περιέβαλλε η πόλη. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε προετοιμαστεί αρκετά:
- συλλέξαμε τα δυνατά μας σημεία και μ΄ αυτά δημιουργήσαμε ένα αφήγημα, μία ιστορία η οποία γνωρίζουμε ότι είναι πειστική διότι την έχουμε ελέγξει διεξοδικά.
- συλλέγουμε και προβάλουμε τις επιτυχίες της πόλης, τα “success stories”, που είναι απαραίτητα και για να εξυψώσουν το ηθικό, να δημιουργήσουν ένα κλίμα πίστεως, και να αποτελέσουν «αποδεικτικά στοιχεία» της ιστορία μας.
- δημιουργήσαμε τα microsites investinthessaloniki, innovativethessaloniki και doingbusinessinthessaloniki, ώστε να καλύψουμε μία βασική έλλειψη ηλεκτρονικής προβολής της πόλης.
- σχεδιάσαμε ένα “investors kit” ως σημείο αναφοράς της πόλης.
- δημιουργήσαμε ένα γραφείο υποδοχής στην ΑΖΚ, με συγκεκριμένες υπηρεσίες προς δυνητικούς επενδυτές.
- δημιουργήσαμε ένα δίκτυο εθελοντών διασποράς για να μεταδώσουν το μήνυμα διεθνώς.
- οργανώνουμε παρουσιάσεις και αποστολές για να διαφημίσουμε την πόλη.
Όλα αυτά είναι Works In Progress και έχουν φτάσει έως εδώ ουσιαστικά χωρίς πόρους. Προτεραιότητά μας τώρα είναι να ενισχύσουμε την ομάδα και να βρούμε οικονομικά ερείσματα.
Όλα αυτά τα “soft”, όπως συνήθως με μια λέξη αναφέρονται, τι σχέση μπορούν να έχουν μ’ ένα οργανισμό στον οποίο έχει παραχωρηθεί γη για να δημιουργήσει θύλακα; Νομίζω είναι καιρός να διευκρινιστούν κάποιες έννοιες:
Ζώνη Καινοτομίας: μια εκτεταμένη περιοχή στην οποία δίνονται κίνητρα συγκέντρωσης ερευνητικών δραστηριοτήτων ώστε μέσα από το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα της συνεργασίας, να δημιουργούνται καινοτομικές επιχειρηματικές δραστηριότητες που μεγιστοποιούν την απόδοση (high impact innovation companies). Τα κίνητρα συνδέονται κυρίως με την προσέλκυση επενδύσεων δημιουργίας θέσεων εργασίας υψηλών επιστημονικών απαιτήσεων, όπως ενδεικτικά φορολογικές, ασφαλιστικές, διαβίωσης και πολλές άλλες. Οι υποδομές που παρέχονται είναι κυρίως υποδομές που διαμορφώνουν ένα περιβάλλον εργασίας και διαβίωσης ευχάριστο, ελκυστικό και ασφαλές, όπως για παράδειγμα δημόσια συγκοινωνία, δημόσιο δίκτυο ελεύθερης πρόσβασης, δημόσιοι και ιδιωτικοί χώροι αναψυχής και διασκέδασης, εμπορικά κέντρα, υποδομές διεθνών μεταφορών ατόμων και εμπορευμάτων, διεθνή σχολεία κτλ. Είναι γνωστές διεθνώς με τους όρους innovation areas ή innovation districts.
Τεχνολογικό/ Επιστημονικό πάρκο: μία περιορισμένη, ειδικού καθεστώτος περιοχή φιλοξενίας τεχνολογικών και επιστημονικών δραστηριοτήτων, συνήθως θεματικά προσδιορισμένων. Το ειδικό καθεστώς αναφέρεται κυρίως στους όρους δόμησης και χρήσης γης. Η διαφορά μεταξύ τεχνολογικού και επιστημονικού έγκειται κυρίως στο ποιος παίρνει την πρωτοβουλία δημιουργίας, η επιχειρηματική ή η ακαδημαϊκή κοινότητα αντίστοιχα. Εν τέλει όμως το πάρκο είναι ένα χωρικό cluster στο οποίο μεγιστοποιείται το όφελος για τα μέλη του. Είναι γνωστά διεθνώς με τους όρους Technology Park, Science Park ή Technopolis.
Θύλακας Καινοτομίας: πρόκειται για ένα σπάνιο όρο ο οποίος ουσιαστικά απαντάται στον ιδρυτικό νόμο της Ζώνης Καινοτομίας Θεσσαλονίκης. Η αναζήτηση στο Google «θύλακας καινοτομίας» επιστρέφει σχετικά λήμματα αποκλειστικά συνδεδεμένα μ΄ εμάς, επομένως είναι λογικό να χρησιμοποιήσει κανείς τον ορισμό του Νόμου για το τι είναι θύλακας:
«Οι Θύλακες Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων (Θ.Υ.Κ.Δ.) είναι ειδικά διαμορφωμένες και οργανωμένες περιοχές εντός της Ζ.ΚΑΙ.Θ., με την οποία έχουν άμεση οργανωτική και λειτουργική διασύνδεση ως χώροι υποδοχής, εγκατάστασης και λειτουργίας επιχειρήσεων, φορέων και ινστιτούτων των οποίων οι δραστηριότητες εξυπηρετούν το σκοπό της Ζ.ΚΑΙ.Θ».
Ουσιαστικά πρόκειται για Τεχνολογικά Πάρκα τα οποία ιδρύονται εντός της Ζώνης Καινοτομίας Θεσσαλονίκης αποκλειστικά από την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε. .
Ο ιδρυτικός νόμος μας Ν.3489/2006 όπως τροποποιήθηκε με τους Ν.4012/2012 και Ν.4180/2013 δημιούργησε τρεις οντότητες για πρώτη (και μοναδική μέχρι στιγμής) φορά στην Ελλάδα:
- τη Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης: μία Innovation District στην Ανατολική Θεσσαλονίκη.
- την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε. με σκοπό «τον σχεδιασμό, την οργάνωση, την υλοποίηση, την παρακολούθηση, την διοίκηση, την λειτουργία, την εκμετάλλευση και την αξιολόγηση προγραμμάτων, δράσεων και έργων που συμβάλλουν στην επίτευξη του σκοπού της Ζ.ΚΑΙ.Θ.»
- τους Θύλακες Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων.
Είναι περίεργο ότι παρά το ότι ο νόμος αναφέρει δεκαπέντε (15) διαφορετικές ενέργειες για την επίτευξη του σκοπού αυτού και μόνο μία από αυτές (η 7η) είναι «ο σχεδιασμός, η οργάνωση, η υλοποίηση, η διοίκηση και η εκμετάλλευση των Θ.Υ.Κ.Δ.», η όλη υπόσταση της ΑΖΚ ΑΕ έχει συνδεθεί στη συνείδηση της κοινωνίας της πόλης, αποκλειστικά με την ίδρυση θύλακα. Έχω μία θεωρία γιατί συνέβη αυτό, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν έχει σημασία.
Πάντως όλη αυτή η συζήτηση έχει νόημα μόνο εάν συνδέεται με μία και μόνη έννοια: κίνητρα. Δεν μπορώ να καταλήξω ποια έννοια είναι πιο παρεξηγημένη, της «Ζώνης Καινοτομίας» ή των «Κινήτρων». Θα πούμε για το θέμα των κινήτρων περισσότερα τον επόμενο μήνα. Για την ώρα να ξεκαθαρίσουμε ότι τα κίνητρα δεν είναι πανάκεια. Διεθνείς μελέτες αναφορικά με τα κριτήρια επιλογής χώρου εγκατάστασης τμημάτων έρευνας και ανάπτυξης κορυφαίων παγκοσμίως εταιριών στον τομέα τους, δείχνουν ότι τα κίνητρα έρχονται πολύ χαμηλά στη λίστα.
Συνοψίζοντας, σκοπός της ΑΖΚ δεν είναι ούτε να ιδρύει θύλακες, ούτε να ιδρύει θερμοκοιτίδες (προ ή μετά). Αυτά είναι τα μέσα. Εφόσον διαπιστώσουμε απροθυμία ή δυσκολία ή αδυναμία ή κενά σ’ ένα τομέα, τότε δουλειά μας είναι να δρούμε συμπληρωματικά προς το οικοσύστημα καινοτομίας, αλλιώς δουλειά μας είναι να δρούμε υποστηρικτικά, διευκολύνοντας το οικοσύστημα να κάνει αυτό που ξέρει καλά, να δημιουργεί καινοτομικό αποτέλεσμα παγκόσμιας αριστείας.
Γι’ αυτό:
- Θύλακας θα ιδρυθεί στη γη που έχει παραχωρηθεί στην ΑΖΚ και θα καλύπτει ανάγκες που σήμερα δεν καλύπτονται.
- Το OK!Thess που ξεκίνησε, θα δημιουργήσει μια νέα κουλτούρα υποστήριξης επιχειρηματικότητας που σήμερα απουσιάζει όχι μόνο από την πόλη, αλλά και την χώρα γενικότερα.
- Μια νέα δράση scale-up σχεδιάζεται ώστε να καλυφθεί το κενό υποστήριξης μετά το στάδιο start-up.
- Το σχέδιο δράσεων “Thessaloniki Innovation Friendly Destination” για τα επόμενα τρία χρόνια θα διασφαλίσει τους απαιτούμενους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για να υλοποιηθεί.
Δεν πρέπει να έχει κανείς αμφιβολία ότι η παρακαταθήκη του “Thessaloniki Innovation Friendly Destination” είναι πιο θεμελιώδης από το branding της πόλης ως προορισμό καινοτομίας. Αποτελεί την συντονισμένη έκφραση της απόφασης της πόλης να πετύχει αυτό που έχει κάθε δικαίωμα να ονειρεύεται: να γίνει ένα Περιφερειακό Κέντρο Καινοτομίας παγκόσμιας εμβέλειας.
